Wybieramy patelnię - rodzaje, wady i zalety patelni

data aktualizacji: 27-03-2012, 14:55

Patelnia to absolutnie podstawowy sprzęt kuchenny. Patelnia umożliwia przygotowywanie wielu potraw, na patelni smażymy i dusimy. Patelnie dostępne w sklepach są bardzo różne. Różnią się one pod wieloma względami. Przed zakupem patelni należy zastanowić się nad tym do przygotowywania jakich potraw najczęściej będziemy jej używać, jaka powinna być jej głębokość, kształt, tworzywo i powłoka z jakiej ma być wykonana oraz czy nadaje się do używania w danym rodzaju kuchni. To aby wybrać dobrą patelnię jest bardzo ważne w naszych domach. Dobre patelnie nie tylko ułatwiają nam zadanie podczas ich użytkowania, ale także są znacznie trwalsze.

Materiał, z którego wykonana jest patelnia, ma ogromne znaczenie. To od niego zależy jakość i komfort gotowania:

Patelnie aluminiowe - bardzo szybko i równomiernie się nagrzewają, ale też równie szybko tracą ciepło. Są lekkie, ale niezbyt odporne na zniszczenie, łatwo je zarysować. Naukowcy dowiedli, że w wysokich temperaturach (powyżej 180 °C) wydzielają szkodliwe dla zdrowia aluminium, dlatego pokrywa się je powłokami, np. nieprzywierającym teflonem. Najwyższą jakość mają patelnie z aluminium anodowanego. Świetnie przewodzą ciepło.

Patelnie miedziane - to rzadkość, wciąż jednak znajdziesz je w ofercie niektórych producentów. Z miedzi produkuje się przede wszystkim patelnie profesjonalne. To materiał, który bardzo szybko się nagrzewa i świetnie utrzymuje ciepło. Patelnie miedziane mają ciekawy, brązowo-złoty kolor, są oryginalnym akcentem wystroju każdej kuchni.

Patelnia ceramiczna – Jest przeznaczona do smażenia różnego typu dań na złocisty kolor, idealna do smażenia ryb i warzyw. Ta patelnia wymaga smażenia na oleju, gdyż podczas smażenia mięsa występuje efekt przywierania spowodowany ścinaniem się białka. Powłoki wykonane z nanocząstek odporne są na bardzo wysokie temperatury nawet 450 stopni Celsjusza oraz na uszkodzenia mechaniczne i szkodliwe działanie detergentów. Patelnia ceramiczna jest kłopotem dla osób niedoświadczonych przy smażeniu.

Patelnia teflonowa - W dobrej patelni liczy się powłoka, taka, do której nic nie przywiera i nic się na niej nie przypala. Ta powierzchnia to oczywiście teflon, ma on jednak swoje wady. Patelnie teflonowe wykonane są z dobrze przewodzącego ciepło materiału, pokrywane kilkoma warstwami teflonu. Najwyższą jakość gwarantuje niebieski znaczek z napisem „teflon”. Na tych patelniach można smażyć bez tłuszczu. Słabościami teflonu są temperatury powyżej 250 stopni Celsjusza oraz metalowe przybory do mieszania (zarysowana patelnia nie nadaje się już do użytku). Ich powłoka szybko się ściera.

Powierzchnia tytanowa – Patelnie z powierzchnią tytanową podobnie jak patelnie teflonowe nie przywierają, do tego tytan jest odporny na ścieranie. Tytan bardzo dobrze przewodzi ciepło. Odznacza się bardzo wysoką odpornością na zarysowania oraz umożliwia gotowanie z minimalną ilością wody i smażenie bez używania tłuszczu. Patelnie dzięki właściwościom powłoki tytanowo-ceramicznej pozwalają na przygotowywanie potraw, które zachowują wszystkie składniki odżywcze i swój naturalny smak. Ich ceny są dość wysokie, jednak coraz więcej osób inwestuje w nie ze względu na zdrowy styl życia.

Patelnie żeliwne - Nazywa się potocznie „patelniami cygańskimi”. Żeliwo ma wiele zalet – jest trwałe, można na nim smażyć praktycznie wszystko (nawet w bardzo wysokich temperaturach), dobrze trzyma ciepło. Patelnie żeliwne są „zdrowe”, żelazo, które wydzielają, jest dobre dla osób cierpiących na anemię i choroby serca. Żeliwo jest dość kruche (nieodporne na silne uderzenia), a przede wszystkim bardzo ciężkie. Porowata powierzchnia patelni utrudnia jej dokładne wyczyszczenie. Mokra błyskawicznie rdzewieje, dlatego po umyciu trzeba starannie wytrzeć ją do sucha i natłuścić olejem jadalnym.

Patelnie stalowe - cechuje wyjątkowa trwałość, szczególnie jeśli są wykonane ze stali nierdzewnej. Trudno je zarysować, dlatego smażone składniki można bez wyrzutów sumienia mieszać metalowymi sztućcami. Poza tym, kwasowe składniki (np. ocet, sok z cytryny) nie wchodzą z nią w reakcję, dzięki czemu potrawy nie mają metalicznego posmaku. Niestety, stal rozprowadza ciepło gorzej niż aluminium, dlatego patelnie stalowe nagrzewają się dość wolno.

Rodzaje Patelni:

Patelnia klasyczna

Jeśli chodzi o materiał, z którego jest wykonana i wymiary – każdy znajdzie coś dla siebie. Jeśli potrzebujemy patelni uniwersalnej, której będzie można używać do smażenia każdej potrawy, patelnia klasyczna jest doskonałym wyborem. Okrągła, ze spłaszczonym dnem i płytkimi brzegami.

Patelnia głęboka

Przypomina klasyczną, różni się do niej jedynie wysokością brzegów. Przyda się, jeśli zamierzamy smażyć duże ilości produktów, albo dusić potrawy. Przebierając w ofercie głębokich patelni, z całą pewnością natkniemy się na chiński wok. Kształtem przypomina misę, posiada okrągłe bądź lekko spłaszczone dno. Specjalnym, mniejszym rodzajem głębokiej patelni jest patelnia sauté, która, dzięki wysokim ściankom i nieprzywierającej powłoce, idealnie rozprowadza ciepło i umożliwia smażenie na niewielkiej ilości tłuszczu.

Patelnia do grillowania

Taka patelnia posiada na dnie rowki albo kratkę, dzięki czemu do smażonego mięsa dochodzi od dołu powietrze. Ta konstrukcja pozwala na otrzymanie potraw, które wyglądają i smakują podobnie, jak te robione na klasycznym, ogrodowym grillu. Warto zaznaczyć, że taki sposób przyrządzania mięsa jest bardzo zdrowy, bo podczas grillowania z mięsa wytapiana jest większość tłuszczu.

Patelnia elektryczna

Jest bardzo funkcjonalna. Można ją zabrać ze sobą w podróż, podłączyć do prądu. Do przyrządzania potraw na takiej patelni nie potrzebna jest kuchenka. Wyposaża się ja w nóżki umożliwiające ustawienie urządzenia w dowolnym miejscu. W przeciwieństwie do niektórych modeli standardowych, idealnie rozprowadza ciepło. Niektóre modele są przystosowane do smażenia jednego składnika na przykład naleśników.

Oprócz patelni klasycznych i głębokich, na rynku nie brakuje też modeli do zadań specjalnych, które służą do smażenia konkretnego rodzaju produktu. W ofercie niektórych producentów można znaleźć między innymi:

patelnię do jajek - ze specjalnymi otworami do ich smażenia;

patelnię do naleśników – płaską z płytkimi brzegami, przeważnie w zestawie ze szpatułką do rozprowadzania ciasta na powierzchni patelni;

patelnię do ryb – z grillowanym dnem dopasowanym do kształtu ryby, umożliwia ona smażenie beż tłuszczu, o migdałowym, lekko owalnym kształcie, dzięki niemu nie musimy dzielić ryby na mniejsze porcje, ale usmażyć ją w jednym kawałku;